4 Mei – Herdenking Johannes Swint

De door Willem Valk vervaardigde en in 1945 onthulde plaquette van Swint was het eerste oorlogsmonument in Groningen. Het bevond zich toen op een bakstenen sokkel nabij het speeltuingebouwtje van de Speeltuinvereniging Oosterpark (SVO) aan de Oliemuldersweg. Een passende plek, want Johannes Swint was tien jaar voorzitter van de speeltuinvereniginggeweest. Toen de speeltuin in 1958 verplaatst werd naar de Resedastraat, werd het in het nieuwe gebouw aan de muur van het halletje bevestigd. Bij de 4 mei herdenkingen stond men dan opgepropt tot in de gang. 

Wijlen Ruud Weijdeveld, auteur van het tweedelige standaardwerk ‘Het communistische verzet in Groningen 1940-1945’ (2014) nam het initiatief om de plaquette weer een openbare plek te geven en in 2020 keerde het terug naar waar Johannes Swint op oudejaarsnacht 1943/44 vermoord werd: het Linnaeusplein. Het monument is weliswaar specifiek gewijd aan de communist Johannes Swint, maar het staat ook voor alle communisten en communistische verzetsstrijders die de bezetting van Nederland door de Duitse nazi’s en hun Nederlandse collaborateurs niet hebben overleefd.

Achterkleindochter José van Til-Stal opende namens de nabestaanden de ceremonie, waarna Niels Bronda van de Communistische Jongeren Beweging (CJB) van de Nieuwe Communistische Partij Nederland (NCPN) een korte lezing hield, waarin hij scherp en puntig de huidige (wereld)crisis in een historisch perspectief plaatste. Vorig jaar werd het lied ‘Van jou heb ik niets meer gehoord’ (1946) van Uut en Ber Hulsing gezongen door banjospeler Jaap Vos, dat toen enkele toehoorders tot tranen toe ontroerde. Nu kwamen er tekstvellen tevoorschijn voor diegenen die mee wilden zingen en werd er één couplet en het refrein van het strijdlied van de arbeidersbeweging ‘De Internationale’ uit 1888 van Piere De Geyter uit volle borst gezongen. Heel bijzonder en zeer indrukwekkend vond ik.

Hierna was het de beurt aan IKC Borgman, dat het monument onlangs had geadopteerd, vergelijkbaar met de Oosterhoogebrugschool die het in 2016 onthulde oorlogsmonument ‘Twee Bruggen’ naast de Oostersluis in 2018 had geadopteerd.
Directeur Laura Schaap en brugfunctionaris Bonita van der Vegt vergezelden een tiental leerlingen uit de groepen 7 en 8, dat op school voorlichting had gekregen van Ria Stal, een kleindochter van Johannes Swint. Twee leerlingen, Amaryn Dekkers en Yaisa van Stralendorff droegen beiden hun gedicht over Swint voor. Daarna werden er kransen en bloemstukken gelegd door de NCPN / CJB, de gemeente Groningen, de nabestaanden van Johannes Swint, de werkgroep ONS (Oosterpark Nooit Saai) en het IKC Borgman. Ook volgden er nog enkele anonieme bloemstukjes en ook losse bloemen.

Tekst en foto: Frans Geubel